słownik


szojelentese_logo
Natrafiłam ostatnio na ciekawy słownik szojelentese.com, który poszczególne hasła ujmuje nie tylko w standardowym zakresie, ale m.in. podaje też ich transkrypcję na język migowy, alfabet Morse’a, liczy stosunek spółgłosek do samogłosek i jak ten współczynnik ma się do średniej w języku węgierskim: ANYA szó jelentése Magyar nyelv (1862) szótárunk szerint […]

Węgierski migany i nadawany Morsem





drzewo genealogiczne królowej Anglii
Niekiedy dobrze jest zrobić sobie małą powtórkę z określonego zasobu słownictwa, nawet jeśli zdaje nam się, że już nic nas w tym temacie nie zaskoczy. Dziś proponuję Wam odświeżenie słówek o pokrewieństwie i powinowactwie (za niezawodną Wikipedią): Vérrokonság: leszármazás útján létrejött rokoni kapcsolat. A vérrokonságba nemcsak a vér szerinti rokonok, […]

Z rodziną nie tylko na zdjęciu



stawianie przecinków
Nikt nie jest alfą i omegą, a bez choćby drobnych poprawek, jaki powinno wymagać tłumaczenie, korektorzy wymarliby już dawno. Nie ma jednak usprawiedliwienia na to, że niektórzy tłumacząc przekładają tylko treść, a pozostałe aspekty rodzimego języka traktują po macoszemu. By przypomnieć, jak wielką wagę – nie tylko estetyczną, ale i […]

Przecinek na wagę życia



retro1
Strona www.tizdolog.hu, specjalizująca się w zbieraniu 10 elementów na dany temat, ułożyła listę 10 retrosłówek, które czasy świetności przeżywały za młodości naszych babć. Z jednej strony to ciekawostka, z drugiej – dobry powód do powiększenia swojego słownictwa (lub odświeżenia) o kilka nowych pozycji: 1. stelázsi – polcos állvány Példamondat: Levennéd nekem […]

10 węgierskich retrosłówek


jezyk1
Tym, którzy czasem lubią niezobowiązująco nauczyć się/powtórzyć jakieś słówka, może się spodobać strona Learn useless Hungarian, reklamująca się tak: For those who would like to learn completely useless words and phrases in Hungarian, just for fun! A oto kilka przykładów z dotychczasowych wpisów: megdönthetetlen bizonyíték – axiomatic proof gyermekkorunk kedvencei […]

Learn useless Hungarian


pleonazmy
Niby każdy tłumacz wie, że pleonazm jest jednym z grzechów głównych, ale z niektórych czasami nie zdajemy sobie sprawy. Warto przyjrzeć się im z bliska –  kto wie, którego bohatera naszych przekładów będziemy musieli podrasować pleonazmami i tautologiami, by oddać konkretny rejestr lub indywidualny styl? Pleonazm (z gr. pleonasmos „nadmiar”), […]

Tłumacz kontra pleonazmy



polski węgierski trudny
W dość tajemniczym rankingu stopnia trudności danych języków obcych na pierwszym miejscu znajdziemy polski, a na drugim ex aequo węgierski z pobratymcami, czyli fińskim i estońskim, których gramatyka została opisana w dość pokrętny i niezbyt fachowy sposób: (kliknij aby powiększyć) .

Węgierska język trudna język


Oto nowy wynalazek, który potencjalnie ma wyeliminować potrzebę tłumaczy w procesie porozumiewania się w obcych językach: Microsoft opublikował 9 minutowy film, na którym Rick Rashid, szef działu Microsoft Research prezentuje działanie nowego translatora. Najpierw wygłasza tekst, który automat na bieżąco spisuje i tłumaczy na język mandaryński. Następnie, translator wypowiada efekt […]

Czy tłumacze są jeszcze potrzebni?


50233_195507240465586_4543679_n
O tym, jak różnice kulturowe ograniczają rozumienie języka obcego oraz porozumienie między interlokutorami, jak być uprzejmym po angielsku i na ile formy gramatyczne wpływają na postrzeganie Polaków na obcyźnie dowiecie się z artykułu Jak się Polak nie może dogadać z Anglikiem: Kwasy przy mleku: O czym świadczy fakt, że Polak […]

Jak mówić jednym językiem?




Dániel Gyurta, pływacki mistrz olimpijski, pobił rekord świata
Węgrzy w tym roku udowodnili, że ich domeną są sporty wodne. Przy tej okazji warto poczytać, skąd wzięły się takie, a nie inne nazwy stylów pływania – odpowiedź znajdziecie w artykule A gyorsúszás is hungarikum? (HU): . A gyorsúszást angolul nem „fast swimming”-nek, hanem „freestyle”-nak, azaz „szabad stílus”-nak hívják. Honnan […]

Styl dowolny czy szybki, czyli jak pływają Węgrzy


froccs szprycer
Wino z wodą sodową, czyli szprycer, na Węgrzech zwany fröccs, niesie za sobą całą filozofię nazw i proporcji: Szprycer to napój powstały ze zmieszania białego wina z wodą sodową. W zależności od proporcji rozróżniamy nagyfröccs (duży fröccs, 2 dl wina, 1 dl wody), hosszú lépés (długi krok, 1 dl wina, […]

Węgierska miara szprycera



frustracje językowe
Wydawać by się mogło, że użytkownicy angielskiego nie powinni mieć wielkich powodów do narzekania – porozumieć się w nim można w każdym zakątku świata, a sam język nie należy do grupy najbardziej skomplikowanych, dodatkowo przez swoją powszechność pozwala na osłuchanie się z nim  i szybszą naukę. A jednak nie tylko […]

Frustracje językowe


egy magyar romeo
Niestety, piękno poniższego listu miłosnego węgierskiego Romea, który chciał złagodzić serce zranionej Julii, może być w pełni odebrane tylko przez znających język bratanków, dlatego też próżno ktokolwiek siliłby się na tłumaczenie. Moi drodzy, oto naddunajski dramat w jednym akcie: Dramatyzm sytuacji wzmaga fakt, że Romeo nie poszedł na skróty i […]

Romeo z węgierskiej prowincji


kutato
Ciekawy (znów!) artykuł opublikował portal Nyelv és Tudomány – Bugrisok és buzik to naukowy wywód na temat etymologii (jak się okazuje, chodzącej bardzo zawiłymi ścieżkami) słowa buzi, które jest niepoprawnym politycznie określeniem homoseksualisty: . Kevés dolog izgatja annyira az egyszerű nyelvhasználót, mint egyes szavak eredete. Nem is csoda, hiszen bizonyos […]

Zawiłe ścieżki etymologii



abc
Tym, którym opornie idzie nauka węgierskiego oraz tym, którzy nieraz westchną ciężko przy niespodziewanie wyskakującym wyjątku polecam artykuł Ragozni nehéz!: . A magyarban a toldalékolás legalább olyan nehéz, mint a szórend, ha nem nehezebb. A legrosszabb nyelvtanórai emlékeinket idézve rájöhetünk, mennyire bonyolult is az a nyelv, amit megtanultunk gyerekkorunkban. Néha […]

Węgierski trudny nawet dla Węgrów?


Tłumacz wiele może się naczyć nie tylko na wzorcowym językowo tekście, ale i na pełnych błędów sformułowaniach. Z jednej strony taka negatywna analiza przekornie pozwala łatwiej zapamiętać poprawne sformułowania, z drugiej – unikać właśnie takich błędów, z trzeciej zaś – jest świetnym materiałem, by nauczyć się rozróżniać potoczny i niechlujny […]

Uczmy się na błędach


slownik
Tłumacz nie raz staje przed zadaniem, jak przełożyć (w ogóle lub zwięźle) nieprzekładalne – mowa tu zarówno o m.in. słowach określających rzeczy lub zjawiska, występujące wyłącznie na danym obszarze lub w danej kulturze, wyrażeniach przywołujących jedynie dla pierwotnego odbiorcy szereg skojarzeń czy określeniach, które przez swoją zwięzłość wyrażają „więcej niż […]

Zwięzłość a tłumaczenia



budepszt onet
W jednym z lokalnych wydań Gazety.pl pojawił się ostatni artykuł na temat zmiany nazwy jednej z ulic z Budapeszteńskiej na Budapesztańską. Zobaczmy zatem, co na temat obu form sądzą językoznawcy: – W najnowszym Słowniku Poprawnej Polszczyzny pod redakcją Andrzeja Markowskiego pojawia się odwołanie do Słownika Wyrazów Kłopotliwych, autorstwa Mirosława Bańki […]

Budapesztański czy budapeszteński



hungarian esperanto english
W ramach serii niecodziennych słowników języka węgierskiego dziś prezentuję Wam 3 pozycje leksykonów tematycznych w konfiguracji z angielskim i esperanto, autorstwa Ilony Koutny z UAM w Poznaniu: Ilona Koutny: English-Esperanto-Hungarian mini-dictionary on Education and Work. CELTRAFO AEH1. Poznan: ProDruk. 2002. 146 p. ISBN 83-88518-36-4. Ilona Koutny: English-Esperanto-Hungarian mini-dictionary on Language […]

Słowniki tematyczne angielsko-węgiersko-esperanto



zrodla internetowe
W serii perełek wynalezionych w sieci przedstawiam Wam Wielki węgierski słownik etymologiczny on-line (Magyar Etimológiai Nagyszótár). Haseł możecie szukać po alfabetycznym spisie lub też poprzez opcję wyszukiwania danego słowa. Oto przykładowe wyniki dla haseł „anya” i „repce”: anya: ‘nőnemű szülő’. Származékai: anyó, anyóka, anyu, anyai, anyaság, anyátlan, anyáskodik. Ősi szavunk […]

Węgierski słownik etymologiczny on-line


zrodla internetowe
Wczoraj prezentowałam stronę pomagającą w nauce węgierskiego na poziomie podstawowym, dziś z kolei pomoc naukowa dla osób bardzo zaawansowanych w kwestiach językoznawczych – węgierski korpus językowy. Na początek sama definicja tego pojęcia ze strony korpusy.net (znajdziecie tam też słowniczek terminów korpusowych, przydatny podczas pracy ze zbiorem danych tekstowych): Korpus językowy […]

Korpus języka węgierskiego


emagyarul
Uczącym się węgierskiego polecam Beszélek magyarul!, czyli stronę pomyślaną dla tych, którzy chcą opanować język bratanków na poziomie podstawowym. Wśród licznych opcji i tematów znajdziecie m.in. następujące propozycje:  A magyar magánhangzók  A magyar mássalhangzók  Jó reggelt!  Jó napot kívánok!  A létige (van) ragozása Zoli vagyok  Számolok  Hány forint? Írd le […]

Beszélek magyarul! – strona dla uczących się węgierskiego



jarmuszotar
Kolejna perełka dla tłumaczy to Węgiersko-angielski słownik pojazdów mechanicznych. Słownik zawiera 24339 haseł, których wyszukiwać można w obu językach. Oto część wyniku wyszukiwania na hasło „kocsi” (łącznie znalazło się 166 trafień): akkumulátorkocsi – battery cart alacsony oldalfalú teherszállító kocsi – dray autóbusz-pótkocsi -bus trailer billenő félpótkocsi – dump articulated trailer, […]

Węgiersko-angielski słownik pojazdów mechanicznych


meszotarhu
W serii wyszukanych w Internecie słowników pomocnych tłumaczowi węgierskojęzycznemu przedstawiam Wam dziś kolejne źródło – Tudományos és Köznyelvi Szavak Magyar Értelmező Szótára. Słownik zawiera 150 000 haseł. Oto przykładowy wynik wyszukiwania na hasło „anya”: anyaállat    Kicsinyeit nevelő, szoptató (vadon élő) nőstény állat (állat) anyaállat    Minden jó tulajdonságok átörökítésére kiszemelt nőivarú állat, mely […]

Węgierski słownik wyrażeń naukowych i powszechnych


bortonszleng
„Słownik slangu więziennego” („A magyar börtönszleng szótára”, Edina Szabó, Kossuth Egyetemi Kiadó, Debreczyn 2008) to kolejna, po  słowniku slangu żołnierskiego, węgierskojęzyczna perełka. Zawiera obszerny wstęp, traktujący o grupie użytkowników grypsery, niezwykle bogatą część hasłową oraz rozbudowaną bibliografię. Oto przykładowe hasła: adomány fn gyak A börtön által adott fizetés. — alamizsna, […]

Słownik slangu więziennego



katonai szleng
„Słownik slangu żołnierskiego” („A magyar katonai szleng szótára”, Tamás Kis, Kossuth Egyetemi Kiadó, Debreczyn 2008, wyd. II poprawione i rozszerzone) to kolejny węgierskojęzyczny skarb dla tłumacza. Słownik zawiera obszerny wstęp, traktujący o grupie użytkowników tego slangu, niezwykle bogatą część hasłową oraz rozbudowaną bibliografię, dzięki czemu może też służyć jako podpowiedź […]

Słownik slangu żołnierskiego


zrodla internetowe
Na przykładzie języka angielskiego doskonale widać, jak wielki wpływ na normy poprawnościowe mają „szarzy” użytkownicy. Swoją opinią o tym, jak daleka może być ich ingerencja na ortografię języka polskiego, dzielą się się tuzy językoznawstwa: Polszczyzna bez „ąści”? Jezyk polski sie uprosci  – rozmowa z prof. Jerzym Bralczykiem – (…) Dziś […]

Quo vadis, polszczyzno?


lengyel-magyar_x18082620100310151151
Często można usłyszeć pytanie, czy oprócz tradycyjnego „Polak, Węgier dwa bratanki…” z owymi bratankami łączy nas coś więcej. Rozważania na ten temat można by snuć na wielu płaszczyznach, jednakże jest kilka dobrze udokumentowanych – do nich zaliczają się związki na poziomie języka. Oto, co łączy nas z Węgrami jeśli chodzi […]

Wpływy węgierskie w języku polskim



Janowi Reychmannowi hugaryści i hungarofile zawdzięczają wiele – przede wszystkim zaś słowniki pod jego redakcją, jedyne tak obszerne i przekrojowe (choć nie wznawiane i nie aktualizowane od lat osiemdziesiątych), tzw. „duże”: Wielki słownik węgiersko-polski (Magyar-lengyel szótár), red. Jan Reychman, Wiedza Powszechna, Warszawa/Akadémiai Kiadó, Budapest. wyd. 2 z 1980 roku liczy […]

Jan Reychmann


header1
Kolejnym ciekawym znaleziskiem leksykograficznym w otchłani Internetu, jakim chcę się z Wami podzielić, jest polsko-węgierski Słownik Współpracy Wyszehradzkiej, który bynajmniej nie obejmuje sugerowanej przez nazwę tematyki, lecz ma charakter dość ogólny. Liczy 116 stron w PDF w układzie alfabetycznym wg haseł polskich (którym, co ciekawe, „coś” pozjadało wszystkie znaki diakrytyczne, […]

Słownik współpracy wyszehradzkiej




nepszotar
W serii ciekawych słowników polecam tym razem (kolejny) słownik slangu (poprzednie znajdziecie tu i tu), węgierską odmianę Urban Dictionary: Népszótar, tworzoną przez użytkowników – każdy może dodać własne hasło lub nowe znaczenie danego słowa, a użytkownicy oceniają jego poprawność. Stąd też należy ostrożnie podchodzić do prezentowanych w nim zasobów, niemniej […]

Urban Dictionary made in Hungary


czuczor
Dziś, w ramach serii ciekawych słowników, jakie możemy znaleźć w Internecie, polecam Wam słownik Gergelya Czuczora i Jánosa Fogarasiego A magyar nyelv szótára [1862]. Słownik ten jest nie tylko interesujący pod względem nie używanej już dziś pisowni, ale stanowi także cenny zbiór słownictwa, którego na próżno szukalibyśmy w bardziej współczesnych […]

Słownik języka węgierskiego z 1862 roku


zrodla internetowe
Na portalu GoldenLine w grupie Tłumacze powstał ostatnio nowy, pożyteczny wątek: Linki, źródła, słowniki, glosariusze i wszelkie inne zasoby. Tłumacze dzielą się w nim znalezionymi zasobami sieciowymi, z m.in. określeniem pary językowej i tematyki. Warto tam zajrzeć, bowiem polecane są nie tylko słowniki w poszczególnych parach językowych, ale glosariusze, wzorcowe […]

Słowniki, glosariusze, leksykony



ksiazki
Odmęty internetu zaskakują co chwilę – jednym z moich najciekawszych odkryć w ramach słowników polsko-węgierskich jest Minileksykon i słownik polsko-węgierski dla akustyków (Akusztikai kislexikon és szótár) autorstwa Andrása Buskó z 2009 roku (113 stron, wersja PDF). Słownik ma układ alfabetyczny, na końcu znajduje się też „Wykaz aktualnie obowiązujących norm z […]

Słownik polsko-węgierski dla akustyków


ksiazki
Coś dla miłośników niecodziennych słowników – mini-słownik gwary z Zsögöd. Oto, co o samej gwarze pisze autor słownika:  A Zsögödiek kijelentik, hogy megvédik saját nyelvüköt a magarral szemben, amit mán aliges értenek! Mit es jelent az, hogy: Kvázi régiók, rusztikus milliő, tendencia, unió, tökjó, determinálódik protokollum, autonómia, sötöbö. Tovább nem es […]

Mini-słownik gwary z Zsögöd




szekelykapu
Dziś chcę Wam zaprezentować niezwykle ciekawy słownik, który zbiera słowa i wyrażenia Węgrów zamieszkujących Seklerszczyznę. O nich samych możecie poczytać tutaj (PL) i tu (HU), natomiast słownik znajdziecie pod tym adresem. Hasła ułożone są alfabetycznie, można skorzystać także z opcji wyszukiwania. Oto przykładowe wyrażenia: Ádámbűz –  a házhoz nem tartozó […]

Słownik wyrażeń Seklerów


Jeśli szukacie konkretnych tekstów w języku węgierskim, lub też chcielibyście znaleźć cokolwiek na dany temat czy z danej dziedziny, zajrzycie na stronę Magyar Elektronikus Könyvtár (MEK). Strona jest dostępna w języku węgierskim i angielskim, wyszukiwarka działa w następujących konfiguracjach: Wg  autora Wg  tytułu Wg  tematu Wg  numeru porządkowego Wg  frazy […]

Książki i teksty w języku węgierskim – wirtualna biblioteka


karta-kredytowa
W serii niecodziennych słowników przedstawiam Wam dzisiaj glosariusz kart bankowych – pojęcia angielskie są podane  i wytłumaczone po węgiersku, np: coupler: A kártya elektronikus és logikai interfésze és a host számítógépe közötti eszköz signature panel (aláírássáv): Az azonosító kártyán az a terület, amelyre a kártyabirtokos beírja az aláírását. (ISO 7810 […]

Słownik niecodzienny, czyli karty bankowe




naglowek
Wspominałam już o tym, jak ważne jest ćwiczenie języka nie tylko pod względem poprawności i lekkości pióra, ale także w odniesieniu do własnego, twórczego wkładu. I w tym pomóc może schroniskodlaslow.pl, czyli miejsce, w którym podzielić się można własną pomysłowością, niekiedy na miarę Tuwima i jego „Słowocowych hybryd”: Prześliwimy złociście […]

Twórcze podejście do języka


slownik
Dziś pierwszy z serii wyszukanych przeze mnie słowników treści niecodziennej: angielsko-węgierski słownik wyrażeń prawniczych i branży nieruchomości. W obliczu braku słowników specjalistycznych w parze polski-węgierski obowiązuje zasada: ratuj się jak możesz, warto więc kolekcjonować takie perełki. Autor: Csobay-Novák Tamás Strona autora: http://hun.proz.com/translator/968128 Tytuł słownika: Jog és ingatlan angol szótár – […]

Słownik węgiersko-angielski: prawo i nieruchomości



denaturat 1
I to uczy się nie tylko języka obcego czy kultury danego kraju, ale także poszerza swoją wiedzę w zakresie rodzimego słownictwa, wykraczając poza szlifowanie języka literackiego. Robić to można na wiele sposobów, najprzyjemniejszym z nich jest obserwowanie życia wkoło (m.in. podsłuchiwanie autochtonów danych regionów, rozmowy z przedstawicielami różnych środowisk, lektura […]

Tłumacz uczy się cały czas


leksykon155x220
Tłumacz, i to nie tylko literacki, często napotyka na frapujące nazwy przeróżnych przedmiotów czy zjawisk, z którymi dziś już się nie spotykamy. W mniejszych językach, cierpiących na chroniczny brak rozbudowanych czy specjalistycznych słowników, zadanie przełożenia niektórych terminów równoznaczne jest z mozolnymi poszukiwaniami. W takich sytuacjach dobrze jest mieć pod ręką […]

Leksykon pokryty patyną